Βλέποντας κανείς την Τζούλη Σούμα επί σκηνής νιώθει τη μυσταγωγική και θεάρεστη πτυχή του θεάτρου.
Φέτος, υποδύεται τη σαγηνευτική Έντα Γκάμπλερ υπό τις σκηνοθετικές οδηγίες του Δημήτρη Γεωργαλά. Με σεβασμό, ήθος και συνέπεια, αναδύει την ανθρώπινη πλευρά του ρόλου και μεταφέρει την ψυχοσύνθεσή της στη σκέψη των θεατών. Με αφορμή την παράσταση, τη συνάντησα στο Bios, λίγο πριν ανέβει για ακόμη ένα βράδυ στη σκηνή και δώσει την ψυχή της σ’ ένα ρόλο πιο διαχρονικό από ποτέ.
• Μία «Έντα Γκάμπλερ» πιο διαχρονική από ποτέ. Ποια είναι τα στοιχεία διαχρονικότητάς της;
Καταρχάς είναι τρομερό ότι αυτή τη διαχρονικότητα την καταλάβαμε όλοι οι ηθοποιοί μαζί με τον σκηνοθέτη, από την διαδικασία των προβών. Όσο πιο βαθιά «σκάβαμε», βρίσκαμε διαχρονικά σημεία στις σχέσεις των χαρακτήρων του έργου, οπού εκεί επενδύει κι ο Δημήτρης Γεωργαλάς. Το στοίχημα ήταν, για ένα έργο που γράφτηκε πριν από σχεδόν έναν αιώνα, τι έχει να μας πει σήμερα και κυρίως με ποιον τρόπο. Με μία σύγχρονη γλώσσα, με προφορικότητα στο λόγο, βγαίνουν στην επιφάνεια ανάγλυφα, όλα τα θέματα που υπάρχουν και σήμερα. Το θέμα της πατριαρχίας, της δικαιοσύνης και πόσο είναι ή δεν είναι ανεξάρτητη. Τίθεται επίσης το ζήτημα ότι δεν είναι όλοι άνθρωποι έτοιμοι να γίνουν μητέρες ή να κάνουν συμβατικούς γάμους. Δεν υπάρχει θεατής που να μην ανακαλύψει στοιχεία που να τον αφορούν. Το έργο είναι σαν να γράφτηκε χθες.
• Υποδύεσαι έναν ρόλο δυναμικό, που στην πορεία του έργου, απογυμνώνεται. Τελικά, πόσο Έντα Γκάμπλερ αισθάνεσαι;
Έχω επηρεαστεί πολύ από τα σεμινάρια που έχω κάνει με τον Ανδρέα Μανωλικάκη, που μας έχει πει ότι δεν παίζουμε εμάς, αλλά από εμάς. Όταν ο ηθοποιός καλείται να δημιουργήσει έναν καινούργιο ψυχισμό πάνω στη σκηνή, σίγουρα ψάχνει να βρει βιώματα που να τον αφορούν για να τα φέρει στη σκηνή. Με την Έντα Γκάμπλερ πίστευα ότι έχω ελάχιστα πράγματα για να μπορέσω να πατήσω πάνω, αλλά περνώντας οι μήνες των προβών, έβλεπα τελικά πόσα βιώματα και κοινά έχω μαζί της, για να τα μεταφέρω στη σκηνή.
• Τι κοινά στοιχεία βρήκες;
Η Έντα Γκάμπλερ ήταν κι αυτή μοναχοπαίδι σαν εμένα. Επίσης, δεν είχε μητέρα. Εγώ είχα μητέρα, απλά λόγω του ότι οι γονείς μου με έκαναν σε μεγάλη ηλικία υπήρχε ένας περιορισμός στη συμπεριφορά, την εκπαίδευση, κ.λπ. Επίσης, η Έντα Γκάμπλερ δεν ήθελε να γίνει μητέρα. Εγώ έτυχε και δεν έγινα μητέρα. Ή ακόμη, οι σχέσεις της με ανθρώπους οι οποίοι της «κλείνουν» τον αέρα. Κι εγώ δεν μπορώ να ανεχτώ και να δεχτώ ανθρώπους σε όλα τα επίπεδα της ζωή μου που να με τοποθετούν σε κοινωνικές νόρμες. Τέλος, θέλει να πάρει τα ηνία στα χέρια της, όπως κάθε γυναίκα.
• Υπάρχει κάποιο χαρακτηριστικό της, που θαύμασες πάνω της και θα ήθελες να το έχεις;
Έχει έναν δυναμισμό πολύ έντονο. Όχι ότι εγώ δεν έχω, αλλά εκείνη έχει περισσότερο από εμένα, απλά αυτή τον καταπνίγει, ενώ εγώ προσπαθώ να τον εξωτερικεύσω. Κι επίσης έχει κι ένα στοιχείο τόλμης που εγώ δεν νομίζω να το είχα. Τολμάει, τη στιγμή που νιώθει ότι η ζωή της δεν έχει κανένα νόημα. Αυτό την καθιστά και τραγική ηρωίδα· και δεν νομίζω πως έχουμε αυτά τα μεγέθη τραγικού ήρωα οι άνθρωποι σήμερα.
• Ποιο θεωρείς ότι είναι το αναλγητικό για τις τοξικές και χειριστικές σχέσεις;
Να φεύγεις και να απομακρύνεσαι, χωρίς δεύτερη σκέψη. Ομολογώ ότι τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια, με την άνοδο της ψυχανάλυσης, έχουμε αρχίσει να το αντιλαμβανόμαστε! Είναι τεράστιο δώρο, να μπορεί να βοηθηθεί κάποιος από έναν ψυχολόγο ή ψυχίατρο. Πριν, ήμασταν όλοι πιο ανεκτικοί σε χειριστικές σχέσεις και μαύριζε ο ψυχικός μας κόσμος. Για πολύ καιρό το δεχόμασταν. Τώρα, είδα πόσο ανακουφιστικό είναι να απομακρυνόμαστε από τέτοιες σχέσεις, υψώνοντας τα όριά μας.
• Ένα προεδρικό διάταγμα που υποτιμά και υποβαθμίζει την τέχνη. Tι σε προβληματίζει και πώς βλέπεις το όλο ζήτημα;
Στην αρχή, όταν πρωτοβγήκε, δεν το πιστεύαμε. Πέρα από το κράτος, η Πολιτεία γενικά, για πάρα πολλά χρόνια θεωρούσε για τους καλλιτέχνες ότι κάνουμε ένα χόμπι και πληρωνόμαστε όλοι αδρά κι ότι όλο αυτό είναι «παιχνιδάκι». Για το θέμα του υποβιβασμού των πτυχίων μας, είναι απαράδεκτο το όλο θέμα κι αδιανόητο. Πρέπει να υπογραφεί οπωσδήποτε συλλογική σύμβαση εργασίας, δεν μπορούμε να ζούμε στο σκοταδισμό. Πρέπει να σταματήσουν να μας αντιμετωπίζουν ως απλούς διασκεδαστές! Αξίζει να μάθουν τις εργατοώρες, τον κόπο μας και την κατάθεση της ψυχής μας πάνω στη σκηνή. Η δική μου γενιά δεν διανοούνταν ότι θα κάνει κατάληψη στα κρατικά θέατρα ή στις σχολές καλών τεχνών. Θαυμάζω τα νέα παιδιά, είμαι πρακτικά και ηθικά δίπλα τους, γιατί θέλουν να γίνει κάτι για να αλλάξει όλο αυτό. Το πού θα φτάσει δεν το ξέρω. Για εμάς είναι φωτεινά παραδείγματα αυτά τα νέα παιδιά γιατί δεν το βάζουν κάτω. Είμαι αισιόδοξη ότι κάτι θα βγει απ’ όλον αυτό τον αγώνα!
• Η Τέχνη είναι μια μορφή «επανάστασης»;
Φυσικά! Μέσα από τα κείμενα, τον τρόπο που τα βλέπει ή τα ερμηνεύει κάποιος. Συνήθως οι παραστάσεις και τα έργα θέτουν κάποια ερωτηματικά στο κοινό. Δεν είναι απαραίτητο να δίνουν και τις απαντήσεις όμως, γιατί ο κάθε άνθρωπος, θα δώσει τις δικές του απαντήσεις, μέσα από το κάθε είδος τέχνης. Επίσης, η τέχνη είναι παρηγορητική, ανακουφιστική και ψυχοθεραπευτική. Εξού και πάντα ο κόσμος έχει ανάγκη κάθε μορφή της. Χωρίς την τέχνη θα ήμασταν απογυμνωμένοι.
• Τι σε προβληματίζει στην καθημερινότητά μας και ποιος είναι ο δικός σου τρόπος διαφυγής από αυτήν;
Με προβληματίζει και με κουράζει η Αθήνα. Γιατί πρέπει να κατεβαίνω στο κέντρο, κάνοντας δαιδαλώδεις προσπάθειες, ύστερα από πολλή ταλαιπωρία. Έχω γεννηθεί εδώ και την αγαπάω την Αθήνα, αλλά πλέον έχει γίνει αφιλόξενη προς τους κατοίκους της. Από το πώς είναι δομημένη, από την εγκληματικότητα, την ανύπαρκτη μέριμνα, κ.λπ. Ελπίζω κάποια στιγμή να φτάσει σε ένα επίπεδο ζωής μιας ευρωπαϊκής πόλης. Τα ταξίδια είναι ο τρόπος διαφυγής μου. Ονειρεύομαι το καλοκαίρι να ταξιδέψω. Και Ελλάδα και εξωτερικό. Να φύγω από την ένταση της πόλης και της δουλειάς.
• Τηλεοπτικά είσαι στην εκπομπή «ΛΑΒΑ» στο Open…
Τα κείμενα υπογράφουν ο Βαγγέλης Περρής και η Αθηναΐς Νέγκα. Είμαι ενθουσιασμένη με αυτήν τη δουλειά. Λαμβάνουμε μηνύματα πολύ ενθαρρυντικά. Υποδύομαι την «Μπέμπα Αντιπαριώτη», μία παλαίμαχο δημοσιογράφο της «Ελευθεροτυπίας», έναν χαρακτήρα που λατρεύω γιατί αντιπροσωπεύει το κριτικό μάτι του καθενός μας προς τα κακώς κείμενα της τηλεόρασης, με καυστικό χιούμορ και κυνισμό. Με γοητεύει υποκριτικά γιατί λέγονται αιχμηρά πράγματα.
• Σε κάποιο σίριαλ θα σε απολαύσουμε;
Κάνοντας τη «ΛΑΒΑ» και την «Έντα Γκάμπλερ», δεν υπήρχε περίπτωση να κάνω ούτε γκεστ. Ομολογώ ότι τα τελευταία χρόνια, που η τηλεόραση αναδύθηκε, θα ήθελα να συμμετέχω πολύ. Υπάρχουν πολλές σειρές που παρακολουθώ και με πολλή χαρά θα δεχόμουν να παίξω, όταν έρθει η ώρα.
• Έχεις μετανιώσει για «όχι» ή «ναι» που έχεις πει μέσα στην πορεία σου;
Έχω μετανιώσει στο θέατρο για δύο να που έχω πει πριν μια δεκαετία περίπου. Όταν το λες το ναι δεν μπορείς να ξέρεις τι θα συμβεί. Αυτό όμως μου έχτισε μία δικλείδα ασφαλείας, για τις επόμενες φορές. Έμαθα! Και οι λανθασμένες επιλογές είναι εμπειρία και είναι αναπόφευκτο να γίνουν αυτά μέσα στη δουλειά μας. Το «τζακ-ποτ» έγινε με την καινούργια εταιρεία που έχουμε δημιουργήσει με τον Δημήτρη Γεωργαλά, την «Terra intima», η οποία μας ενώνει καλλιτεχνικά.
• Κάνεις εύκολα αυτοκριτική;
Kάνω πολλή, ναι. Κάθε μέρα. Είμαι και πολύ αυστηρή με τον εαυτό μου, πολλές φορές. Παλιά δεν τον επαινούσα πολύ, αλλά τα τελευταία χρόνια έχω μάθει ότι πρέπει να επιβραβεύεις τον εαυτό σου, να τον βλέπεις σαν ένα μικρό παιδί, να τον πάρεις από το χέρι. Η μεγάλη Τζούλη οφείλει να καθοδηγήσει την μικρή ή και το αντίστροφο, πολλές φορές.
Η Τζούλη Σούμα πρωταγωνιστεί στην «Έντα Γκάμπλερ» στο Bios, σε σκηνοθεσία, διασκευή και μετάφραση Δημήτρη Γεωργαλά. Μαζί της επί σκηνής, ο Δημήτρης Γεωργαλάς, ο Βαγγέλης Παπαδάκης, η Λένα Φραγκούλη, ο Νίκος Δερτιλής και η Μαργαρίτα Βαρλάμου.
Παραστάσεις κάθε Πέμπτη, Παρασκευή , Σάββατο στις 21.00 και Κυριακή στις 20.00
Προπώληση στο viva.gr και στο ταμείο του θεάτρου
https://www.viva.gr/tickets/theater/enta-gkampler-tou-errikou-ipsen/
