Υπάρχουν βραδιές που η μουσική δεν είναι απλώς ακρόαση, αλλά μια βαθιά, σχεδόν ιερή τελετουργία.
Μια τέτοια σπάνια εμπειρία ζήσαμε στις 26 Οκτωβρίου, στην επίσημη παρουσίαση του εμβληματικού και ανέκδοτου μουσικού έργου του Μάνου Χατζιδάκι, «Παίδες επί Κολωνώ», η οποία πραγματοποιήθηκε στον ιστορικό χώρο του Studio Sierra. Στην επέτειο των 101 χρόνων από τη γέννηση του μεγάλου Έλληνα δημιουργού, το υπ’ αριθμόν 35 έργο του, που παρέμενε ανολοκλήρωτο στο συρτάρι από τη διετία 1977–1978, βρήκε επιτέλους τον δρόμο του προς το κοινό, κυκλοφορώντας ψηφιακά και σε μορφή συλλεκτικού βινυλίου από την Panik Oxygen, περιλαμβάνοντας 13 κομμάτια, εκ των οποίων έξι τραγούδια παρουσιάζονται για πρώτη φορά.
Ο Γιώργος Χατζιδάκις, έχοντας την καλλιτεχνική επιμέλεια, εμπιστεύτηκε την ερμηνεία στον Αλκίνοο Ιωαννίδη, ο οποίος προσεγγίζει το υλικό με τον απαιτούμενο σεβασμό, τη λυρική καθαρότητα και το βάθος που επιβάλλει η χατζιδακική αύρα.
Μια σπουδή στο «μάγκικο ύφος του ’30»
Όπως σημείωσε ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις πάνω στις χειρόγραφες παρτιτούρες του, το έργο αυτό αποτελεί «μια σπουδή στο μάγκικο ύφος του ’30». Δεν πρόκειται όμως για μια απλή αναπαραγωγή του ρεμπέτικου. Είναι μια ιδιοφυής, προσωπική επανασύνθεση. Το χασάπικο και το βαρύ ζεϊμπέκικο συνομιλούν αριστοτεχνικά με τη λυρική μπαλάντα και τις οπερατικές αποχρώσεις. Οι «Παίδες» του Κολωνού, όπως έγραφε ο συνθέτης, είναι φιγούρες που «παίζουν μέσα στη γοητεία των ημιτονίων… είναι τόσο λίγο παιδιά, χωρίς όμως ποτέ να καταφέρουν να γίνουν άνδρες», συνθέτοντας έντονες ελληνικές εικόνες έρωτα, κοινωνικής αθλιότητας και υπαρξιακής απελπισίας.
Η ατμόσφαιρα από την πρώτη στιγμή ήταν διαποτισμένη από την αύρα και την υψηλή αισθητική του συνθέτη. Ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, με τη σπάνια εσωτερικότητα, το ήθος και τη σπαρακτική ευαισθησία της φωνής του, ερμήνευσε ζωντανά τα τραγούδια του δίσκου, χαρίζοντάς μας στιγμές ανείπωτης συγκίνησης. Τα χορωδιακά μέρη ακούστηκαν στην αυθεντική τους στουντιακή μορφή και λειτούργησαν σαν μια αιθέρια γέφυρα ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα, δένοντας αρμονικά με τη ζωντανή ερμηνεία. Τον Αλκίνοο πλαισίωσε μια ομάδα εξαιρετικών μουσικών, οι οποίοι απέδωσαν με απόλυτη αφοσίωση και δεξιοτεχνία τις απαιτητικές, πολυεπίπεδες ενορχηστρώσεις του έργου.
Η ροή του άλμπουμ ξετυλίγεται σαν μια αστική, λαϊκή καντάτα, με τα τραγούδια να λειτουργούν ως αυτοτελή μονόπρακτα:
Έξι ανέκδοτα διαμάντια αποκτούν φωνή!
Το άλμπουμ περιλαμβάνει συνολικά 13 κομμάτια, με τα έξι ανέκδοτα τραγούδια να αποτελούν αυτόνομα μουσικά αριστουργήματα, βασισμένα σε στίχους σπουδαίων ποιητών και στιχουργών (Νίκου Γκάτσου, Μάνου Ελευθερίου, Μιχάλη Μπουρμπούλη, Αγαθής Δημητρούκα και του ίδιου του συνθέτη):
• «Νύχτα στον Κολωνό»: Το ιδανικό, υποβλητικό άνοιγμα. Η ερμηνεία του Ιωαννίδη αποτυπώνει ανάγλυφα τη μυσταγωγία της αθηναϊκής νύχτας, εισάγοντας τον ακροατή στο σκοτεινό, αλλά βαθιά ερωτικό κλίμα του έργου.
• «Οι Αργοναύτες»: Ένα τραγούδι-στιγμιότυπο, όπου ο ρυθμός συναντά την ποιητική διάσταση. Η ενορχήστρωση αναδεικνύει τις εσωτερικές εντάσεις, τους καημούς και τα πάθη της ελληνικής μοίρας.
• «Παίδες, οι εν τη ασφάλτω»: Με τη συμμετοχή της Χορωδίας Δωματίου Αθηνών, το κομμάτι αυτό αποκτά μια συγκλονιστική, σχεδόν τραγική θεατρικότητα. Είναι ο συλλογικός θρήνος και ταυτόχρονα η κραυγή μιας νεολαίας παγιδευμένης στα αδιέξοδα της πόλης.
• «Τα βράδια της Σαρακοστής»: Από τις πιο λυρικές στιγμές του δίσκου. Η μελωδία ρέει με μια γλυκιά μελαγχολία, ανακαλώντας μνήμες, χαμένες αθωότητες και μια αστική θρησκευτική κατάνυξη μεταφερμένη στους δρόμους της γειτονιάς.
• «Επειδή ήμασταν πολλοί»: Ένα κομμάτι με έντονο κοινωνικό υπόβαθρο. Η ερμηνευτική δεινότητα του Αλκίνοου Ιωαννίδη εδώ ξεχωρίζει, καθώς ισορροπεί ανάμεσα στην τρυφερότητα και την καταγγελία, δίνοντας φωνή στους περιθωριοποιημένους.
• «Ένα φάντασμα τη νύχτα»: Μια γοητευτική, σχεδόν σουρεαλιστική σύνθεση. Η μουσική παίζει με τις σκιές και τα ημιτόνια, δημιουργώντας μια κινηματογραφική ατμόσφαιρα που καθηλώνει τον ακροατή μέχρι την τελευταία νότα.
Ανάμεσα στις πιο συγκινητικές στιγμές της βραδιάς στο Studio Sierra ήταν η γνωριμία με την κα Βιβή Γκέκα. Η δεξιοτέχνης του μαντολίνου και ξεχωριστή μουσικός, υπήρξε βασικό μέλος του «Μουσικού Συνόλου Μάνου Χατζιδάκι» για σειρά ετών, συνεργαζόμενη στενά με τον συνθέτη σε συναυλίες και ηχογραφήσεις. Μια γυναίκα φωτεινή, με σπάνια ευγένεια, που κουβαλάει μέσα της ζωντανή την ιστορία και το πνεύμα του δημιουργού. Η επαφή μαζί της ήταν ένα πραγματικό δώρο ψυχής.
Η βραδιά αυτή, όμως, έκρυβε και μια βαθύτερη συγκίνηση: τη σιωπηλή αλλά καταλυτική παρουσία του Γιώργου Χατζιδάκι. Η αφοσίωση, το ήθος και η ακλόνητη σοβαρότητα με την οποία περιφρουρεί, φροντίζει και αναδεικνύει το έργο του πατέρα του, δεν αποτελούν μια απλή διαχείριση. Είναι μια πράξη βαθιάς αγάπης. Χάρη στη δική του άγρυπνη φροντίδα, ο μαγικός κόσμος του Μάνου Χατζιδάκι παραμένει ζωντανός, αμόλυντος και προσβάσιμος στις επόμενες γενιές, θυμίζοντάς μας πως η μεγάλη τέχνη χρειάζεται και μεγάλους θεματοφύλακες!
Ως μια συμβολική και ανεκτίμητη μνήμη αυτής της εμπειρίας, οι δημοσιογράφοι που παρευρεθήκαμε στην ιδιαίτερη και ξεχωριστή αυτή παρουσίαση δίσκου, λάβαμε ως δώρο το σπάνιο, διάφανο βινύλιο, ένα αντικείμενο-ορόσημο που περικλείει όλη την αισθητική καθαρότητα του Χατζιδάκι.
Για όσους δεν είχαν την τύχη να ζήσουν αυτή τη μυσταγωγία από κοντά, το μουσικό αυτό αριστούργημα είναι πλέον διαθέσιμο σε όλες τις μεγάλες μουσικές πλατφόρμες, έτοιμο να μας παρασύρει ξανά στον μαγικό, ασυμβίβαστο και πάντα επίκαιρο κόσμο του Μάνου Χατζιδάκι.
